سال های مدیدست مسئولان و مردم بدون توجه و اطلاع به عواقب تخریب ساختمان های قدیمی دولتی و خانه های بزرگ و خوش ساخت با معماری بومی و سنتی، نسبت به انهدام آن ها عمل می کنند و با این کار از معماری شهر رشت و دیگر شهرهای گیلان سلب هویت می نمایند. شهر رشت مرکز مدنیت استان بیش از هر جای دیگر در پنجاه سال اخیر قربانی این عمل ناصواب گردیده، دانسته و ندانسته تیشه به ریشه هویت شهری خود زده است.
روند تخریب در ده بیست سال اخیر شتاب بیشتری گرفته و روز و هفته و ماهی نیست که خانه های زیبای قدیمی با نماهای آجری و بام های سفالین و اتاق های تو در تو و ایوان های ستون دار چوبی به دست بولدوزرها خراب نشود و ساختمان های اولیه اداری و نخستین مدارس این شهر و شهرهای استان بر اثر سوء مدیریت یا بی تفاوتی مسئولان ویران نگردد.
اوایل اسفندماه اطلاع یافتیم که ساختمان قدیمی و صد و چند ساله دبیرستان دخترانه هفده شهریور (فروغ سابق) در حال تخریب شدن است و با توجه به سابقه تخریب سردرب قدیمی و زیبای آن و تأسیس ساختمان بزرگ و جدید در حیاط مدرسه قدیمی، چون امکان تخریب ساختمان قدیمی به منظور ایجاد حیاط جدید زیاد بود، با اطلاع رسانی به موقع تعدادی حدود چهل نفر از شهروندان علاقمند، فرهنگ دوست و دانش آموخته های آن مدرسه و همچنین چند تن از روزنامه نگاران و دست اندرکاران رسانه در محل حاضر شدند و نسبت به بازتاب متنی به شرح زیر و انعکاس آن در رسانه ها و سایت های خبری اقدام کردند.
متن اطلاعیه را جهت آگاهی عموم در این جا نقل می کنیم:

جناب آقای علی احمدی- وزير محترم آموزش و پرورش جناب آقای مهندس قهرمانی چابک- استاندار محترم گيلان مجمع محترم نمايندگان گيلان در مجلس شورای اسلامی با سلام و يادآوری سال نوآوری و شکوفايی

گیلان یکی از پرباران ترین گنجینه های فرهنگ و هنر و ادب و تمدن ایران است و همان گونه که مستحضر می باشید معنی رشت، مرکزگیلان پر افتخار، در فرهنگ فارسی استاد معین متولد رشت، روشنایی و فروغ نیز معنی شده است و اگر خدای نکرده، ساختمان بی نظیر و بی جانشین دبیرستان تاریخی تمام آجری بسیار زیبا و دیدنی 105 ساله فروغ رشت که به سال 1282 هجری خورشیدی تأسیس شده و قدیمی ترین دبیرستان بر جای مانده شهر رشت و استان گیلان و یکی از بناهای آموزشی تاریخی کشور است، توسط سازمان آموزش و پرورش گیلان تخریب و کوبیده شود، سرافکندگی و پشیمانی تاریخی، برای همیشه تاریخ برای هر گیلانی فرهنگ دوست، عاقل و اهل دانشی و به ویژه مسئولین فعلی خواهد ماند.
متأسفانه طبق اعلام روابط عمومی اداره کل آموزش و پرورش استان، قرار است در اسفندماه سال جاری این ساختمان ارزشمند خراب شده و به جای آن یک سالن ورزشی ساخته شود.
در کشورهای آینده نگر به این باور و نتیجه منطقی رسیده اند که ساختمان های قدیمی خود را با تمام توان حفظ و نگهداری کنند، آن هم ساختمان های 30، 40 ساله که نصف قدمت دبیرستان فروغ را ندارند و ارزششان هم به مراتب کمتر است.
چرا ساختمان های قدیمی را در گوشه و کنار دنیا به بهترین شکل ممکن حفظ و حراست می کنند؟ و چرا دبیرستان البرز که در قلب تهران است را تخریب نمی کنند و این اندازه برای ایرانیان اهمیت و ارزش دارد؟
زیرا این ساختمان ها، هویت، جزیی از تاریخ، سرمایه بی جانشین و تمام نشدنی کشور و منطقه محسوب می شوند و هزار و یک سود و ارزش شناخته شده و شناخته نشده دارند که با هیچ ساختمان دیگری قابل قیاس نیست، این ساختمان ها همچون الماس و گوهری ناب هستند و سازه جدیدی که جایشان را می گیرد یک توده بتون و آهن و سیمان خواهد بود که در هر نقطه ای و در هر زمانی امکان احداثش وجود دارد و ارزش آن ها به قیمت مصالح به کار رفته و زمین خلاصه می گردد و به عبارتی تقلیل از الماس به حلب پاره است.
دبیرستان17 شهریور (فروغ پیشین) یک سرمایه بی جانشین و بی نظیر نه تنها برای گیلان، بلکه برای همه مردم ایران است و جا دارد این ساختمان بسیار زیبا و با ارزش با یاری همه مسئولین استان حفظ و نگهداری و تبدیل به یک مکان فرهنگی به ویژه موزه آموزش و پرورش گردد تا همگان به ویژه مسافران به عنوان یک مکان دیدنی و توریستی به تماشایش نشینند و بدین منظور اکیداً باید از تخریب آن جلوگیری گردد.
در پایان از وزیر محترم آموزش و پرورش، استاندار محترم گیلان، نمایندگان محترم مجلس و شورای شهر و شهرداری رشت، سازمان میراث فرهنگی، مسئولین آموزش و پرورش گیلان و دیگر متولیان امر درخواست می کنیم این دبیرستان و دیگر ساختمان های قدیمی را از تخریب، به هر شکل ممکن حفظ نمایند تا در برابر آیندگان و پیشگاه خداوند متعال دانا و توانا، شرمنده و خجل نباشیم.
با تشکر: [نام و امضای بسیاری از اهالی قلم، فرهنگیان، فرهنگدوستان و سازمان ها و مؤسسات غیر دولتی استان.] که برای پرهیز از اطناب حذف شده است.

چند خبر خوش و ناخوش ديگر
سپاسگزاری
برای ارتباط نزدیک و حضوری با مسئولان سازمان آموزش و پرورش استان و پیگیری صحت و سقم خبر تخریب مدرسه، در ملاقاتی که مدیر مسئول گیله وا به اتفاق آقایان فریدون نوزاد محقق و پژوهشگر و حسن احمدپور دبیر شبکه سازمان های غیردولتی زیست محیطی گیلان با آقای حسینی رییس سازمان آموزش و پرورش استان در محل سازمان دست داد، مراتب نگرانی به تفصیل به ایشان منتقل شد. رییس سازمان در طلیعه صبح که هنوز ساعت کار اداری شروع نشده بود، در محیطی بسیار صمیمی خبر تخریب ساختمان قدیمی مدرسه را تکذیب کرد و قول داد تا وقتی که در رأس کار است به هر طریق ممکن در حفظ و نگهداری این بنا بکوشد. وی همچنین بیان داشت تخریب سردر مدرسه در زمان مسئولیت وی اتفاق نیفتاده است.
جای امیدواری است مسئولان استان به ویژه در ادارات، سازمان ها و مؤسسات دولتی، [و در مورد خانه های شخصی، مسئولان شهرداری و شورای اسلامی شهر] رشت و شهرداری های مناطق مختلف شهر به هویت معماری ساختمان هایی که در شرف بازسازی قرار دارند نهایت دقت را به عمل آورند.
هر خانه و ساختمان قدیمی را به صرف نوسازی و تجدید بنا نباید دستخوش تخریب قرار داد و برای استفاده از زمین این ساختمان های قدیمی چشم طمع دوخت. تنها استفاده از زمین این ساختمان های قدیمی و خوش ساخت که در مجموع به بافت معماری شهر، هویت و به فضای آن صفا می بخشند و موجب پذیرش توریست می شوند نباید فقط مطمع نظر باشد. باید دست از سر این بخش از بافت قدیمی شهر رشت برداشت و از زمین آن ها چشم پوشید و در عوض برای هرگونه ساخت و ساز جدید به مناطق حاشیه و دور از بافت مرکزی توجه کرد.

تخريب مدرسه شاهدخت قديم
شنیدیم مدرسه دخترانه شاهدخت قدیم در جوار مسجد تاریخی حاج سمیع واقع در ساغری سازان را که زمانی بزرگترین مدرسه دخترانه استان بوده و در سال های اخیر تبدیل به حوزه علمیه خواهران شده بود برای نوسازی تخریب کرده اند. این بخش از محله ساغری سازان که در جوار محله قدیمی خواهرامام قرار دارد بر روی هم یکی از بهترین بافت های معماری قدیم شهر رشت است که در ده سال اخیر به شدت آسیب دیده است و با قد برافراشتن عمارات چند طبقه از آهن و سنگ و سیمان، هویت اصلی خود را از دست داده است.

همت استانداری قابل تقدير است
باخبر شدیم به دنبال پی گیری های مردم و رسانه ها، خانه قدیمی آوانسیان متعلق به اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان، چسبیده به مجتمع فرهنگی هنری خاتم الأنبیاء که بخشی از آن بر اثر ریزش برف سنگین بام مجتمع از دو سال پیش تخریب شده است و گویا قرار بود از سوی آن اداره کاملاً تخریب و تبدیل به پارکینگ شود با تلاش کارشناسان اداره کل مدیریت و برنامه ریزی استانداری و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری با اعتباری علی الحساب به مبلغ چهل میلیون تومان در شرف بازسازی می باشد. هر گونه اقدام در جهت بازسازی و حفظ این گونه ساختمان های قدیمی توسط دستگاههای دولتی موجب تقدیر و تشکر شهروندان است.

خطر تخريب يک خانه قديمی ديگر در محله سرخبنده
در پی احداث خیابان جدید حاشیه زرجوب که قرار است پل بوسار (خیابان تختی) را به پل زرجوب اتصال دهد و در حد خود اقدام مثبت و لازمی است، متأسفانه خانه قدیمی و خوش ساخت «بازرگانی» در مسیر خیابان و خطر تخریب قرار گرفته است. این خانه قدیمی دو طبقه و زیبا، با معماری قرینه که در باغ مشجر و با صفایی کاملاً کنار رودخانه زرجوب قرار دارد چنانچه مورد تجدید نظر مقامات شهر قرار نگیرد، به زودی ویران خواهد شد در حالی که با اندک تمهیدی و با عنایت و تجدید نظر از سوی مسئولان شهرداری و شورای شهر، می تواند به عنوان یک سازه قدیمی و پابرجا و پیش ساخته جزو پارک ساحلی که تأسیس می شود مورد استفاده چند منظوره قرار گیرد. (لطفاً به شرح کامل بنا مراجعه فرمائید).
در حفظ هویت معماری بومی شهر رشت و دیگر شهرهای گیلان احساس مسئولیت کنیم.
مهندسان ساختمان، معماران، مدیران اجرایی شهر و استان و عموم شهروندان لازم است نگاهی دقیق و عمیق به این موضوع داشته باشند.

  سیا ما، 1582 | اردیبهشتماه 16, 1388 4:49 بعدازظهر | آرشيو سرمقاله‌های گيله‌وا
------------------------------------------------------------------------------------
گيله‌وا
ISSN: 1023-8735
فرهنگی، هنری و پژوهشی (گيلان‌شناسی)
صاحب امتياز و مدير مسئول: محمدتقی پوراحمد جکتاجی. سردبير: هوشنگ عباسی
نشانی پستی برای ارسال نامه و مرسولات: رشت. صندوق پستی 4174-41635
نشانی دفتر: رشت. حاجی‌آباد (خيابان انقلاب). ساختمان گهر. داخل پاساژ. طبقه‌ی دوم.
تلفن: 2220989-0131
فکس: 3233222-0131
ايميل: info[at]gilava.ir

Gilava
A Gilaki-Persian language journal related to the field of culture, art and researches on Gilan (north of Iran)
Director and Editor: M.P. Jaktaji
P.O.Box 41635-4174 Rasht-Iran
Tel: +98 131 2220989
Fax: +98 131 3233222
E-Mail: info[at]gilava.ir